6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda (+Test Hollanda)

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego wybrałeś akurat ten zawód, a nie inny? Czy to kwestia wykształcenia, charakteru, przypadku albo braku innych możliwości? A może myślisz o zmianie pracy, ale nie wiesz, w którą stronę się skierować? Jeśli dopiero zaczynasz swoją drogę zawodową, warto poznać 6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda. Ten popularny test pomoże odkryć twoje mocne strony i dopasować je do odpowiedniej ścieżki kariery.

Czym jest 6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda?

Psycholog i socjolog John L. Holland, znany badacz w dziedzinie psychologii kariery, opracował koncepcję 6 typów zawodowych osobowości w latach 50. XX wieku. Swoje teorie zawarł w książce „Making Vocational Choices”, wydanej w 1973 roku, która stała się jednym z fundamentów doradztwa zawodowego. Holland założył, że preferencje zawodowe wynikają z osobowości, a ludzie odnajdują największe zadowolenie w pracy, która odpowiada ich cechom charakteru. Typy te to: realistyczny, badawczy, artystyczny, społeczny, przedsiębiorczy oraz konwencjonalny.

Każdy z wyróżnionych przez niego typów różni się pod względem umiejętności, wyznawanych wartości, lubianych czynności oraz sposobu postrzegania siebie i innych. Typy te przypisują ludzi do określonych grup zawodów, pomagając w wyborze ścieżki kariery. Warto jednak pamiętać, że rzadko spotyka się osoby o „czystym” typie osobowości – najczęściej jest to połączenie kilku typów, co tworzy unikalny kod predyspozycji zawodowych. Teoria Hollanda do dziś znajduje zastosowanie w testach zawodowych i narzędziach doradczych na całym świecie.

Dlaczego warto poznać swój typ zawodowy?

Poznanie swojego typu zawodowego wg Hollanda to kluczowy krok w lepszym zrozumieniu własnych predyspozycji, mocnych stron i preferencji zawodowych. Oto kilka powodów, dla których warto wykonać test i dowiedzieć się, jaki typ osobowości dominuje u ciebie:

1. Świadomy wybór kariery

Zrozumienie swojego typu zawodowego pozwala na lepsze dopasowanie przyszłej ścieżki kariery do twoich naturalnych predyspozycji. Dzięki temu unikniesz zawodów, które mogą być dla ciebie źródłem frustracji, a skupisz się na tych, które przyniosą satysfakcję i rozwój.

2. Lepsze planowanie edukacji

Znajomość swojego typu zawodowego pomaga w wyborze kierunku studiów lub szkoleń, które odpowiadają twoim zainteresowaniom i umiejętnościom. To szczególnie ważne dla młodych osób, które dopiero wkraczają na rynek pracy.

3. Zwiększenie efektywności zawodowej

Osoby pracujące w zgodzie ze swoim typem osobowości często osiągają lepsze wyniki i są bardziej zaangażowane w swoją pracę. Świadomość swoich mocnych stron pozwala rozwijać się w tych obszarach, które najlepiej odpowiadają twoim umiejętnościom.

4. Unikanie wypalenia zawodowego

Praca niezgodna z twoimi naturalnymi preferencjami może prowadzić do szybkiego zmęczenia i braku motywacji. Poznanie swojego typu zawodowego umożliwia świadome unikanie takich sytuacji.

5. Pomoc w zmianie ścieżki kariery

Jeśli rozważasz zmianę zawodu, test może być świetnym narzędziem, które wskaże, jakie inne obszary zawodowe mogą być dla ciebie interesujące i satysfakcjonujące.

6. Lepsze zrozumienie siebie i innych

Test Hollanda nie tylko pomaga w wyborze zawodu, ale także dostarcza informacji o twoim sposobie pracy, relacjach z innymi oraz preferowanych środowiskach zawodowych. To wiedza, która może pomóc ci lepiej funkcjonować w zespole.

6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda

1. Typ realistyczny (R)

Osoby o tym typie osobowości preferują działania praktyczne, fizyczne i manualne. Lubią rozwiązywać konkretne problemy, a także pracować w sposób uporządkowany i zgodny z zasadami. Są skupione na osiąganiu konkretnych efektów i cenią sobie zdrowy rozsądek oraz uczciwość. Z reguły dobrze radzą sobie w pracach technicznych i manualnych, ale mogą czuć się niekomfortowo w sytuacjach wymagających intensywnych kontaktów interpersonalnych lub kreatywnych rozwiązań.

• Umiejętności: często są to zdolności mechaniczne i siła fizyczna; umiejętności manualne, koordynacja wzrokowo-ruchowa, przestrzeganie reguł i praktyczne podejście do problemów.
• Wartości: przede wszystkim praktyczność, zdrowy rozsądek, uczciwość, odwaga i niezależność. Efektywność materialna jest istotna, co oznacza, że osoby te doceniają wynagrodzenie adekwatne do efektów ich pracy.
• Czynności: preferują pracę fizyczną, techniczną, zadania wymagające precyzji, działania związane z naprawą, budową czy rzemiosłem.
• Samoocena: postrzegają siebie jako praktycznych, solidnych i konserwatywnych. Uważają, że mają większe zdolności manualne niż społeczne.
• Odbiór społeczny: są oceniani jako wytrwali, rzetelni, uczciwi, samodzielni i odpowiedzialni. Często są postrzegani jako osoby, na których można polegać.
• Stres: dobrze radzą sobie w realizacji jasno określonych celów i w stabilnym środowisku pracy. Jednak w sytuacjach nieprzewidywalnych, wymagających szybkich zmian lub improwizacji, mogą odczuwać przeciążenie i dyskomfort.
• Proponowane zawody: ogrodnik, rolnik, leśnik, elektryk, optyk, kierowca, mechanik, pilot, tapicer, stolarz oraz wszelkie zawody rzemieślnicze i techniczne.

2. Typ badawczy (B)

Osoby o tym typie osobowości są zorientowane na analizowanie zjawisk, myśli czy uczuć oraz dążenie do zrozumienia otaczającego świata. Preferują zadania wymagające głębokiego myślenia, oceniania i tworzenia teorii. Z reguły są indywidualistami, którzy niechętnie podejmują role związane z kierowaniem innymi ludźmi.

• Umiejętności: zdolności naukowe, analityczne i matematyczne; łatwość w studiowaniu, pogłębianiu wiedzy i poszukiwaniu ambitnych rozwiązań.
• Wartości: nauka, wiedza, wykształcenie, specjalizacja i ekspertyza.
• Czynności: prace intelektualne, analityczne, badawcze, ukierunkowane na rozwiązywanie złożonych problemów.
• Samoocena: postrzegają siebie jako osoby inteligentne, dokładne i nieco sceptyczne.
• Odbiór społeczny: są oceniani jako inteligentni, wykształceni i niezależni, choć czasem introwertyczni.
• Stres: niepewność i presja czasu są dla nich wyzwaniem; preferują spokojne i stabilne środowisko pracy.
• Proponowane zawody: socjolog, biolog, antropolog, filozof, geolog, fizyk, matematyk, astronom, archeolog, chemik, programista, farmaceuta, historyk, politolog, meteorolog.

3. Typ artystyczny (A)

Osoby o tym typie osobowości cechuje wyjątkowa kreatywność oraz zamiłowanie do estetyki i piękna. Są wrażliwymi intelektualistami z bujną wyobraźnią, otwartymi na otoczenie. Ich twórcza natura sprawia, że unikają rutyny i utartych reguł, a ich niezależność pozwala im realizować oryginalne pomysły.

• Umiejętności: inteligencja, innowacyjność, kreatywność; wyostrzone zmysły wzroku, słuchu i dotyku.
• Wartości: piękno, oryginalność, niezależność, idealizm.
• Czynności: aktywności twórcze \u2013 aktorskie, muzyczne, literackie, plastyczne; a także zadania wymagające kreatywności intelektualnej.
• Samoocena: postrzegają siebie jako osoby o bogatej wyobraźni, otwarte na otoczenie, niezależne i intelektualne.
• Odbiór społeczny: oceniani są jako osoby niezwykłe, twórcze i wrażliwe, choć czasem niedbałe lub niepraktyczne.
• Stres: często korzystają ze sztuki jako formy radzenia sobie ze stresem, ale mogą odczuwać presję związaną z koniecznością ciągłego wyrażania kreatywności.
• Proponowane zawody: aktor, dekorator wnętrz, pisarz, malarz, fotograf, architekt, dyrygent, kompozytor, muzyk, tancerz, wizażysta, rzeźbiarz, projektant mody, plastyk.

4. Typ społeczny (S)

Osoby o tym typie osobowości uwielbiają pracę z ludźmi. Chętnie doradzają, uczą, wyjaśniają i opiekują się innymi. Są uprzejme, uczuciowe i życzliwe. Zwykle unikają pracy fizycznej oraz zawodów wymagających zaawansowanych umiejętności technologicznych czy manualnych.

• Umiejętności: wybitne zdolności społeczne i komunikacyjne; empatia, życzliwość, towarzyskość; wpływają kojąco na otoczenie.
• Wartości: sprawiedliwość, odpowiedzialność, troska o innych, skłonność do idealizmu.
• Czynności: praca z ludźmi, w grupach, w rolach wspierających lub edukacyjnych.
• Samoocena: uważają się za osoby odpowiedzialne, otwarte i cierpliwe.
• Odbiór społeczny: postrzegani są jako przyjaźni, uczynni i współczujący, co budzi zaufanie.
• Stres: mogą odczuwać presję wynikającą z konfliktów interpersonalnych i poświęcania się dla innych kosztem własnego dobrostanu.
• Proponowane zawody: pielęgniarka, lekarz, fizjoterapeuta, logopeda, psycholog, pracownik socjalny, bibliotekarz, nauczyciel, policjant, ratownik, kelner, stewardessa, trener.

5. Typ przedsiębiorczy (inicjator I)

Osoby o tym typie osobowości są zorientowane na osiąganie sukcesów i przywództwo. Lubią współpracować z ludźmi, ale przede wszystkim zarządzać nimi. Charakteryzują się odwagą, charyzmą i determinacją w dążeniu do celu. Chętnie podejmują ryzyko i są motywowane przez władzę, pieniądze oraz prestiż. Dobrze odnajdują się w sytuacjach wymagających szybkiego podejmowania decyzji i strategicznego myślenia.

• Umiejętności: zdolności menedżerskie, organizacyjne, perswazyjne; wysoka pewność siebie, umiejętność argumentacji i talent do wystąpień publicznych.
• Wartości: władza, prestiż, wpływy społeczne oraz uznanie. Osoby te dążą do osiągnięcia wyraźnych rezultatów finansowych i społecznych.
• Czynności: przywództwo, zarządzanie zespołami, kierowanie projektami, podejmowanie decyzji strategicznych, negocjacje.
• Samoocena: postrzegają siebie jako pewnych siebie, dynamicznych, energicznych i towarzyskich. Często uważają się za osoby popularne i lubiane.
• Odbiór społeczny: są postrzegani jako osoby ambitne, bystre, zdecydowane i władcze, ale także jako dążące do zysków i przyjemności. Ich charyzma przyciąga uwagę, ale niekiedy mogą być oceniani jako zbyt dominujący.
• Stres: dobrze radzą sobie z presją wynikającą z rywalizacji i osiągania celów. Jednak ich dążenie do sukcesu może prowadzić do wypalenia zawodowego.
• Proponowane zawody: prawnik, adwokat, sędzia, notariusz, dyplomata, doradca podatkowy, agent ubezpieczeniowy, makler, menedżer, handlowiec.

6. Typ konwencjonalny (tradycjonalista T)

Osoby o tym typie osobowości cenią porządek, bezpieczeństwo i działanie według ustalonych reguł. Preferują pracę związaną z porządkowaniem danych, rozwiązywaniem problemów opartych na jasno określonych zasadach i procedurach. Są sumienne, systematyczne i skuteczne w realizacji zadań, które wymagają precyzji i rzetelności.

• Umiejętności: zdolności organizacyjne i urzędnicze; rzetelność, dokładność, subordynacja, umiejętność przestrzegania procedur i zasad.
• Wartości: porządek, oszczędność, stabilność finansowa, precyzja w działaniu.
• Czynności: praca z formularzami, raportami, dokumentacją oraz zadania administracyjne i organizacyjne.
• Samoocena: postrzegają siebie jako osoby sumienne, dokładne, praktyczne i oszczędne.
• Odbiór społeczny: są oceniani jako osoby systematyczne, skuteczne i rozważne, choć czasem mogą być postrzegani jako nadmiernie pedantyczni czy pozbawieni wyobraźni.
• Stres: dobrze tolerują rutynę i precyzyjne zadania, ale mogą odczuwać stres w sytuacjach wymagających nagłych zmian lub działania w niestabilnym środowisku.
• Proponowane zawody: agent celny, księgowy, kasjer, radca prawny, archiwista, statystyk, recepcjonista, kosztorysant, inkasent, technik BHP, agent ubezpieczeniowy.

Typy czyste i mieszane osobowości zawodowej

Większość osób rzadko cechuje się tylko jednym typem osobowości zawodowej. Tzw. czyste typy osobowości występują niezwykle rzadko. Zazwyczaj mamy do czynienia z typami mieszanymi, które łączą cechy dwóch, trzech lub więcej kategorii, tworząc unikalny personalny kod predyspozycji zawodowych.

Możliwe kombinacje typów

Dwa dominujące typy (np. R+A)
Kombinacja dwóch typów jest prostszym profilem, często spotykanym u osób o wyraźnych, ale mniej zróżnicowanych preferencjach zawodowych. Przykład: Realistyczny + Artystyczny (R+A) opisuje osobę praktyczną i kreatywną, która może realizować się np. jako projektant mebli lub dekorator wnętrz.

Trzy dominujące typy (np. RIA)
To najczęściej stosowana kombinacja w analizie, znana jako „kod trójtypowy”. Zawiera trzy kluczowe typy, które wspólnie określają preferencje zawodowe danej osoby. Przykład: Realistyczny + Badawczy + Artystyczny (RIA) opisuje osobę analityczną, kreatywną i praktyczną, np. inżyniera projektanta.

Cztery dominujące typy (np. RIAS)
Kombinacje czterech typów występują rzadziej i wskazują na osoby wszechstronne, które mogą odnajdywać się w interdyscyplinarnych rolach. Przykład: Realistyczny + Badawczy + Artystyczny + Społeczny (RIAS) opisuje edukatora w dziedzinach naukowych, który łączy wiedzę, kreatywność i zdolności społeczne.

Pojedynczy typ (np. R) 
Czyste typy osobowości są wyjątkowo rzadkie i charakteryzują osoby, które mają jednoznacznie zdefiniowane preferencje zawodowe.

Układ sześciokątny – jak działa?

Aby ułatwić identyfikację swojego typu i zrozumieć, jakie połączenia dominują w twojej osobowości, stosuje się układ sześciokątny. To graficzne przedstawienie zależności między typami, w którym odległość między nimi odzwierciedla ich podobieństwo.

1. Typy sąsiadujące: Najbardziej podobne i często łączone w typach mieszanych (np. realistyczny i badawczy).
2. Typy przeciwstawne: Leżące naprzeciw siebie na sześciokącie (np. realistyczny i artystyczny) różnią się znacząco i rzadko współwystępują w jednym kodzie.
3. Kody mieszane: Najczęściej opierają się na kombinacji trzech dominujących typów, które pomagają zidentyfikować ścieżki kariery najlepiej dopasowane do osobowości.

Układ sześciokątny pozwala zrozumieć, jak różne typy współgrają ze sobą i pomaga określić środowiska zawodowe najbardziej zgodne z predyspozycjami osoby.

6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda – wykonaj darmowy test

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć swoje predyspozycje zawodowe, pobierz i wykonaj darmowy test 6 typów zawodowych osobowości wg Hollanda. Dzięki niemu odkryjesz, które typy dominują u ciebie i jakie ścieżki kariery najlepiej pasują do twoich cech.

Kliknij, aby pobrać kwestionariusz (darmowy plik pdf) i rozpocząć analizę swoich predyspozycji zawodowych: Kwestionariusz (test) osobowości zawodowych wg J.Hollanda 

Poznaj dodatkowe narzędzia analizy swoich cech i wartości

Jeżeli poszukujesz kolejnych narzędzi, które pomogą lepiej zrozumieć twoje cechy i predyspozycje, warto zwrócić uwagę na MBTI, ID16 oraz kwestionariusz osobowościowy Hartmana. MBTI, znany również jako Myers-Briggs Type Indicator, to narzędzie, które przede wszystkim pomaga określić twoje style funkcjonowania zarówno w relacjach, jak i w środowisku zawodowym. Kwestionariusz osobowościowy Hartmana koncentruje się na wartościach i motywacjach, które kierują twoim zachowaniem w różnych sytuacjach. Pozwala odkryć dominujące cechy i sposób, w jaki komunikujesz się z otoczeniem. Każde z tych narzędzi dostarcza unikalnej perspektywy i może stanowić wartościowe uzupełnienie wiedzy o sobie. Sprawdź, które z nich najlepiej odpowiada twoim potrzebom.

Lektura warta polecenia

• Holland J. L. Making Vocational Choices: A Theory of Vocational Personalities and Work Environments Psychological Assessment Resources Odessa 1997
• Goleman D. Inteligencja emocjonalna Media Rodzina Poznań 1997
• Covey S. R. 7 nawyków skutecznego działania Rebis Poznań 2022

Aktualizacja artykułu 2025 r.