Czy znasz swoje umiejętności interpersonalne?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego jedni ludzie potrafią błyskawicznie nawiązywać relacje, a inni napotykają trudności w codziennych rozmowach? Umiejętności interpersonalne decydują nie tylko o tym, jak skutecznie się komunikujemy, ale także jak budujemy relacje, rozwiązujemy konflikty i współpracujemy z innymi. Chociaż nie rodzimy się z gotowym zestawem tych kompetencji, możemy je rozwijać i doskonalić. Jak to zrobić? W tym artykule przyjrzymy się najważniejszym aspektom umiejętności interpersonalnych oraz podpowiemy, jak je skutecznie rozwijać.

Już na wstępie możemy zaryzykować stwierdzenie, iż umiejętności interpersonalne są podstawą naszego sukcesu w życiu osobistym i zawodowym. Dlaczego? Ponieważ osoby, które potrafią jasno i konkretnie, a przy tym z przekonaniem wyrażać swoje myśli, o wiele skuteczniej współpracują z innymi ludźmi. Dzięki czemu szybciej i prościej osiągają swój zamysł. Osoby te, skutecznie komunikują się z rodziną, przyjaciółmi, współpracownikami czy klientami. W wysoko rozwiniętych umiejętnościach interpersonalnych nie chodzi o częste „gadanie” na wyrost, o narzucenie komuś swojej woli, a o efektywność naszej komunikacji, emocje oraz budowanie trwałej relacji.

Czym są umiejętności interpersonalne? 

Umiejętności interpersonalne to umiejętności, których używamy na co dzień komunikując się i współdziałając z innymi ludźmi, na płaszczyźnie indywidualnej oraz zespołowej. Umiejętności interpersonalne to szeroki zakres czynności, ale w szczególności możemy w nie włączyć umiejętności komunikacyjne (tj. aktywne słuchanie oraz efektywne mówienie) oraz inteligencję emocjonalną, czyli zdolność do zarządzania emocjami.

Nie są to umiejętności wrodzone, więc możesz świadomie je rozwijać poprzez ćwiczenia. Należy jednak zaznaczyć, iż wszyscy od dzieciństwa rozwijamy nasze umiejętności interpersonalne w sposób podświadomy. Są one tak naturalne, że przyjmujemy je za pewnik w naszych działaniach, rzadko myśląc o tym, jak komunikujemy się z innymi ludźmi. Oczywiście z biegiem czasu dokonuje się weryfikacja poziomu tych umiejętności.

Umiejętności interpersonalne to:

1. Umiejętności komunikacyjne:

• komunikacja werbalna, czyli co i jak mówimy
• komunikacja niewerbalna, czyli mowa ciała; to co mówimy, ale bez słów
• aktywne słuchanie, czyli to jak odbieramy od rozmówcy jego komunikat na każdej możliwej płaszczyźnie

2. Inteligencja emocjonalna, czyli umiejętność zrozumienia i zarządzania emocjami własnymi i ludzi wokół nas

3. Praca zespołowa, czyli praca z innymi ludźmi w grupach (formalnych i nieformalnych)

4. Rozwiązywanie problemów, czyli praca na rzecz sprawnego identyfikowania i rozwiązywania problemów oraz sytuacji „zapalnych”

5. Podejmowanie decyzji, czyli indywidualne oraz wspólne działania w celu osiągnięcia danego celu

6. Rozwiązywanie konfliktów (mediacje), czyli praca z innymi ludźmi w celu rozwiązania konfliktu i nierozumień, szczególnie na płaszczyźnie komunikacyjnej

7. Negocjacje, techniki perswazji, czyli sposoby dążenia do obopólnego akceptowalnego wyniku działania

Dlaczego powinnaś rozwijać swoje umiejętności interpersonalnych?

Ponieważ, gdy nie dokładasz drewna do ogniska, to zgaśnie ogień 😉 A tak całkiem poważnie, to nikt z nas nie żyje w zamknięciu tylko ze samym sobą. Codziennie, co godzinę spotykamy ludzi i z nimi rozmawiamy. Oczywiście, fakt, że dowiesz się, że istnieje takie coś jak umiejętności interpersonalne nie spowoduje nagle rewolucji w twoim życiu, ale może zaczniesz się zastanawiać dlaczego nie potrafisz dogadać się z drugą osobą? Rozwinięte umiejętności interpersonalne pozwolą ci na budowanie lepszych i trwalszych relacji z ludźmi, w domu i w pracy.

W domu?

Sama najlepiej wiesz jak czasem trudno porozumieć się z mężem (partnerem), rodzicami czy dziećmi. A zastanawiałaś się czasem nad sposobem przekazu komunikatu, nad twoją mową ciała, a nawet nad tym jak ty odbierasz informacje zwrotne? Czasami małe problemy, eskalują w kierunku potężnej awantury, a „wystarczy” podejmować w czas określone decyzje i na kanwie waszych relacji wcielać je w życie. „Wystarczy” jest jednak bardzo trudną czynnością, która wymaga od nas pracy.

W pracy?

Co dziwne i prawdziwe czasami spędzamy z osobami z pracy więcej czasu niż z rodziną czy przyjaciółmi. Więc tym bardziej powinniśmy zadbać, by te relacje były przynajmniej poprawne. Budowanie szczerej relacji nie zajmie nam kilku godzin; jest to określony czas związany z naszym nastawieniem, komunikacją, czynami. Ponadto w pracy musisz komunikować się i współdziałać z szeroką gamą ludzi, od dostawców i klientów po bezpośrednich współpracowników, kolegów, swój zespół i kierownika, brygadzisty, szefa itd. Twoja zdolność do robienia tego skutecznie może zadecydować o udanym życiu zawodowym oraz pozwoli w wielu przypadkach na ominięcie problemu lub przynajmniej złagadzanie konfliktu.

Umiejętności interpersonalne w cv

Wszelkie zawody, w których mamy role o charakterze kontaktu z klientem, takie jak obsługa klienta, sprzedaż i zarządzanie relacjami z klientem, będą wymagały od ciebie rozbudowanych umiejętności interpersonalnych. Jeżeli więc już wiesz czym jest aktywne słuchanie, mowa ciała, efektywna komunikacja czy rozwiązywanie problemów to śmiało możesz wpisać w cv „rozbudowane umiejętności interpersonalne”. Pamiętajmy jednak, że kompetencje te nie tylko znajdziemy w powyższych zawodach „sprzedażowych”, ale i mniej oczywistych. Choćby pracownik opieki zdrowotnej powinien wykazywać się umiejętnościami słuchania i rozmów z pacjentami o trudnych sprawach, często związanymi ze stresem i strachem.

Jak rozwijać swoje umiejętności interpersonalne?

Ustaliliśmy już, iż szeroko rozwinięte umiejętności interpersonalne są podstawą dobrych relacji domowych, zawodowych i społecznych. Jak w takim razie możesz sama je rozwijać? Ich doskonalenie najlepiej przeprowadzać etapami, zaczynając od najbardziej podstawowych, przy czym należy zadbać, by był to rozwój naturalny i płynny.

1. Zidentyfikuj obszary wymagające poprawy

Wiedza o sobie jest kluczem do wszystkiego, więc pierwszym krokiem w kierunku poprawy swoich umiejętności interpersonalnych jest posiadanie wiedzy o swoich mocnych i słabych stronach. Może masz już w myślach obszary na „tak i nie”? Do określenia tych obszarów wykorzystaj swoją intuicję, ale i opinie najbliższych, zaufanych ci osób. W szczególności wyszukaj „martwe pola”, czyli obszary do pracy. Pomogą ci w tym dedykowane artykuły i pozycje:

• Jakie posiadasz kompetencje miękkie? Test
• „Samoocena umiejętności interpersonalnych. Kwestionariusz – test z omówieniem” e-book

Samoocena powinna dać ci wyobrażenie, które obszary należy rozwijać w pierwszej kolejności.

2. Skoncentruj się na umiejętnościach komunikacyjnych

Aktywne słuchanie

Cały czas powtarzam, że komunikacja to znacznie więcej niż słowa, które wychodzą z twoich ust 🙂 Do tego warto zauważyć, iż mamy dwoje uszu, a tylko jedne usta, stąd też oczywisty wniosek, że każdy powinien więcej słuchać co się do niego mówi, a mniej gadać. Dlaczego? Bo w aktywnym słuchaniu zamknięta jest moc przekazu i na tym powinniśmy się skupić zanim coś odpowiemy. O różnicach między słuchaniem, a słyszeniem, o parafrazach i ilości uszu pisałam w artykułach:

• Czy ON Cię słucha? Zasady aktywnego słuchania
• Czy potrafisz słuchać aktywnie? 5 technik + TEST
• Model Twoich czworga uszu

Komunikacja werbalna

Naczelna zasada: kiedy coś mówisz, bądź świadomy słów, których używasz, bierz za nie odpowiedzialność. Tylko problem tkwi w tym, że nasz nie za bardzo skupiony odbiorca i tak może odebrać „swoje”. Pamiętaj więc o sposobie mówienia, o jasności i konkretyzacji przekazu oraz o jakże ważnej informacji zwrotnej, a dzięki efektywnemu wykorzystaniu pytań możesz zarówno sprawdzić zrozumienie twoich treści, jak i dowiedzieć się więcej informacji o innych ludziach. Aby nie powielać wcześniejszych treści ponownie odsyłam cię do bazy wiedzy:

• Kanał, szumy i bariery… Komunikacja werbalna
• “Komunikacja międzyludzka. Kompendium wiedzy” e-book 

Komunikacja niewerbalna

Czasami myślimy, że nasze słowa „załatwią” wszystko. Jak bardzo zapominamy o tym drugim języku, o mowie ciała, czyli wszelkich niewerbalnych komunikatach, zacząwszy od „machania” rękami, postawę ciała, intonację głosu i grymas zniecierpliwienia na twarzy; a przecież to te niewerbalne sygnały wzmacniają lub zaprzeczają przekazowi naszych słów i są znacznie trudniejsze do sfałszowania niż słowa. Nauka czytania mowy ciała jest istotną częścią komunikacji (przy tym fantastyczną zabawą). Koniecznie zapoznaj się z:

• Komunikacja niewerbalna. Mimika, gesty, dystans, postawy…
• Komunikacja interpersonalna – ćwiczenia + e-book „Mini Trening”

3. Ustabilizuj emocje

Jedną z ważniejszych umiejętności interpersonalnych (ale i osobistych) jest rozwijanie inteligencji emocjonalnej. Czym ona jest? Inteligencja emocjonalna (EI) to umiejętność rozpoznawania, rozumienia i zarządzania emocjami – swoimi i osób w otoczeniu. EI to zrozumienie, że inni ludzie mają różne punkty widzenia, rożne perspektywy widzenia danych rzeczy. Pamiętaj, że nie jesteś w stanie zmienić czyjegoś charakteru, ale możesz w pokojowy sposób wpływać na jego postawę. W ten sposób możesz się czegoś nauczyć, jednocześnie zdobywając szacunek i zaufanie ludzi. Jednak całą pracę musisz wykonać od siebie, od wewnątrz, poprzez regulacje swoich emocji. Pojęcie inteligencji emocjonalnej wprowadził Daniel Goleman. Zauważył, że nie zawsze dobre wyniki w nauce i wysoki poziom inteligencji daje sukces prywatny, zawodowy. To właśnie EI jest czynnikiem, który decyduje o umiejętności radzenia sobie w życiu codziennym, praktycznym.

Osoby z dobrze wykształconą inteligencją społeczną sprawdzają się jako: politycy, nauczyciele, doradcy, handlowcy, kierownicy, specjaliści public relations itp. Wysoki poziom EI możesz z powodzeniem wykorzystywać w swojej pracy zawodowej.

Jeżeli chcesz poznać swój poziom inteligencji emocjonalnej i rozpocząć pracę nad nią to zapoznaj się z treścią artykułu „Inteligencja emocjonalna” i przeanalizuj wyniki testu.

4. Co jest we wewnątrz?

Aby rozpocząć pracę nad umiejętnościami interpersonalnymi musisz skupić się na sobie, na tym w jaki sposób ty odbierasz otoczenie, na tym jakim jesteś człowiekiem. Czy potrafisz zachować pozytywne nastawienie? Czy jesteś przewlekle zestresowany? Jeśli tak, trudniej ci jest regulować emocje. Dlatego ważne jest, aby nauczyć się rozpoznawać, radzić sobie i redukować stres u siebie, ale i innych. Pamiętajmy też o asertywności, o postawie pośrodku, w zgodzie ze sobą samym. Bierność i uległość bądź agresja i roszczeniowość nigdy nie będą szły w parze z efektywną komunikacją i nawiązywaniem trwałych, szczerych relacji. Autorefleksja, doświadczenie życiowe, przemyślenia – to wszystko buduje twoje wewnętrzne „ja” i pozwala we właściwy sposób podejść do drugiego człowieka.

Pobierz darmową prezentację pt. Czym są umiejętności interpersonalne? Prezentacja dedykowana dzieciom i młodzieży – klik 

Chcesz sprawdzić swój poziom umiejętności interpersonalnych? Kwestionariusz samooceny!

Zajrzyj do e-booka „Samoocena umiejętności interpersonalnych. Kwestionariusz – test z omówieniem”, który przygotowałam z myślą o osobach chcących w uporządkowany sposób przyjrzeć się swoim kompetencjom społecznym. To praktyczne narzędzie, które pomaga zatrzymać się na chwilę, ocenić swoje umiejętności i zastanowić się, co warto rozwijać. Publikacja składa się z trzech rozdziałów. Najpierw wykonujesz test, potem sprawdzasz swoje wyniki, a na końcu otrzymujesz konkretne omówienie i wskazówki do dalszej pracy. Całość prowadzi cię przez proces samooceny w przystępny, uporządkowany sposób. E-book możesz wykorzystać samodzielnie, ale świetnie sprawdzi się też w pracy trenera, nauczyciela, psychologa czy doradcy. Pomaga zarówno w rozwoju osobistym, jak i w pracy z grupą.

Zastosowanie

E-book został stworzony z myślą o osobach, które chcą w prosty, uporządkowany sposób przyjrzeć się swoim kompetencjom społecznym. To narzędzie wspierające rozwój zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. Można z niego korzystać:

• podczas szkoleń i warsztatów poświęconych komunikacji i relacjom międzyludzkim,
• w pracy psychologa, coacha, pedagoga, trenera lub osoby prowadzącej zajęcia TUS i rozwojowe,
• jako punkt wyjścia do rozmów o mocnych stronach i obszarach do rozwoju w pracy indywidualnej i grupowej,
• w rozwoju własnym, gdy chcesz lepiej poznać siebie, ocenić swoje umiejętności i zaplanować dalsze działania.

Gdzie kupić e-book?

Publikacja dostępna jest w popularnych sklepach internetowych z materiałami edukacyjnymi oraz bezpośrednio na mojej stronie: „Samoocena umiejętności interpersonalnych. Kwestionariusz – test z omówieniem”

Lektury warte polecenia

• Brian Spitzberg, Kevin J Barge, P Shewryn Morreale, Komunikacja między ludźmi, Wydawnictwo Naukowe Pwn, 2015
• Carol Goman Kinsey, Komunikacja, pozawerbalna. Znaczenie mowy ciała…, Wyd. Studio Emka, 2012
• Monika Maj-Osytek, Komunikacja niewerbalna, Wyd. Edgard, 2014
• Beata Rzepka, Efektywna komunikacja w zespole, Wyd.Edgard, 2014
• Allan, Barbara Pease, Mowa Ciała, Wyd. Rebis, 2017