Karty pracy o plotkowaniu. Jak rozmawiać z nastolatkami?

Plotkowanie wśród nastolatków to temat, który potrafi wywołać lawinę nieporozumień, emocji i podziałów. Wystarczy kilka zdań rzuconych za plecami, żeby ktoś poczuł się odrzucony albo stracił zaufanie do innych. Dlatego warto rozmawiać z młodymi o tym, czym jest plotka i jakie ma skutki. W jaki sposób? Dobrze przygotowane karty pracy o plotkowaniu pomagają prowadzić te rozmowy mądrze i krok po kroku pokazywać, jak reagować, zanim drobne pogłoski zamienią się w prawdziwy problem. Zacznijmy od tego czym jest plotkowanie?

Co to jest plotka i obgadywanie?

Plotka to informacja o kimś, której nikt dokładnie nie sprawdził. Może zawierać prawdę, półprawdę albo zupełne wymysły. Zazwyczaj krąży od osoby do osoby i z każdym opowiadaniem zmienia się, rośnie i staje się coraz bardziej sensacyjna. Plotki dotyczą najczęściej życia prywatnego, tajemnic albo spraw, o których ludzie lubią mówić po cichu. Natomiast obgadywanie to sposób przekazywania takich informacji za czyimiś plecami. Najczęściej ma w sobie ocenę, złośliwy komentarz albo próbę pokazania kogoś w gorszym świetle. To nie zawsze jest otwarte kłamstwo, ale zawsze jest mówione tak, żeby osoba, o której mowa, się o tym nie dowiedziała.

Plotkowanie i obgadywanie to coś, co ludzie robią od zawsze. Daje to poczucie przewagi i buduje w grupie wrażenie, że jesteśmy bliżej siebie niż inni. Wspólne mówienie o kimś za plecami często zbliża i daje poczucie bycia wtajemniczonym. Jednak taka więź opiera się na czyjejś krzywdzie. Każdy, kto dziś jest w środku, jutro może stać się nowym tematem plotki. Dlatego taka bliskość bywa złudna i potrafi obrócić się przeciwko każdemu, kto w niej uczestniczy.

Dlaczego młodzi plotkują?

Plotkowanie wśród nastolatków ma wiele twarzy. Zaczyna się często od niewinnych komentarzy rzuconych na przerwie. Wystarczy usiąść obok grupy i posłuchać: „Serio, oni znowu się pokłócili?”, „Ona chyba kogoś wygryzła z pracy w grupie”, „Ciekawe, co teraz wymyśli”. Dla młodych to prosty sposób na zabicie nudy, ale też okazja, żeby poczuć się ważnym. Każdy, kto zna coś „pewnego”, może łatwiej zwrócić na siebie uwagę i zdobyć kilka spojrzeń pełnych zaciekawienia. Plotka daje wrażenie, że jest się bliżej grupy niż inni i tworzy krąg osób, które niby wiedzą więcej.

Czasami mówienie o innych to ucieczka od własnych problemów. Zamiast przyznać, że coś nie wychodzi, łatwiej przekierować rozmowę na cudze sprawy. Bywa i tak, że plotka staje się narzędziem do osłabienia czyjejś pozycji, ponieważ podkopuje autorytet, psuje opinię i sprawia, że ktoś czuje się odsunięty od reszty. Zamiast powiedzieć wprost, co przeszkadza, młodzi wolą czasem poszeptać na boku, licząc, że ktoś to zaniesie dalej. Takie rozmowy często scalają grupę, bo dają poczucie przynależności i bycia „w tajemnicy”. Jednak koszt jest zawsze ten sam, bo prędzej czy później temat plotki się zmienia i każdy może znaleźć się na celowniku.

Skutki plotkowania i obgadywania

Plotkowanie i obgadywanie zostawiają ślad, który trudno później zmazać. Osoba, o której krążą różne historie, często traci pewność siebie i zaczyna unikać grupy. Pojawia się utrata zaufania, bo młody człowiek boi się, że każde jego słowo może być przekręcone i opowiedziane innym. W klasie albo w paczce znajomych rośnie poczucie niepewności, bo nikt nie wie, kto będzie kolejnym tematem rozmów. Wystarczy jedno zdanie rzucone na przerwie, żeby ktoś poczuł się wykluczony albo gorszy od reszty. Kiedy obgadywanie dotyka spraw prywatnych, łatwo o wstyd i poczucie upokorzenia, które może zostać z młodą osobą na długo.

Skutki plotkowania i obgadywania nie kończą się na jednym konflikcie. Jeśli nikt nie reaguje, takie rozmowy potrafią podzielić całą klasę na małe grupki, które nie ufają sobie nawzajem. W skrajnych sytuacjach pojawiają się złośliwe komentarze, publiczne wyśmiewanie i nieprzyjemne wpisy w internecie. Bywa, że ktoś przez plotki i obgadywanie zmienia szkołę lub całkiem zrywa kontakt z dawnymi znajomymi. Dla młodych ludzi to duże obciążenie psychiczne i często powód, żeby zamknąć się w sobie. Dlatego warto rozmawiać o skutkach i pokazywać, jak zatrzymać plotkę, zanim wyrządzi komuś krzywdę.

Gdzie i jak młodzi plotkują?

Plotki i obgadywanie to stały element codziennych rozmów młodych ludzi. Najczęściej wszystko zaczyna się w szkole, między jedną lekcją a drugą. Wystarczy chwila przy szafkach, parę minut w kolejce do sklepiku albo rozmowa w ławce, żeby ktoś rzucił: „Słyszałaś, że ona znowu pisała z nim po nocach?” albo „Podobno widzieli ich razem po treningu, a przecież mówiła, że już z nim nie rozmawia”. Później to samo powtarza się na zajęciach dodatkowych, w drodze z treningu, podczas spotkań u koleżanki czy wspólnego wyjścia na pizzę.

Gdy kończy się szkoła, rozmowy nie milkną. Przenoszą się na Messenger, WhatsApp i Snapchat. Tam jest jeszcze łatwiej, bo wystarczy zrobić zdjęcie, nagrać wiadomość głosową i wysłać do kilku osób. To, co miało być szeptem w szatni, nagle ma kilkanaście odbiorców. Kiedy dochodzą kolejne komentarze i emotki, robi się z tego historia, którą trudno zatrzymać. Dlatego warto wiedzieć, gdzie rodzi się plotkowanie i obgadywanie, zanim zamieni czyjeś życie w temat do komentowania na ekranie.

Jak reagować na plotkowanie i obgadywanie?

Najważniejsze jest, żeby nie udawać, że nic się nie dzieje. Jeśli usłyszysz, że uczniowie rozmawiają o koledze, którego nie ma obok, zatrzymaj rozmowę i zapytaj wprost: „A czy powiedziałbyś to samo, gdyby on teraz stał tutaj z nami?”. Możesz przypomnieć klasie, że plotka zawsze ma drugą stronę i prędzej czy później do kogoś wraca. Krótkie zatrzymanie rozmowy często działa mocniej niż długa pogadanka.

Druga rzecz to uczenie, jak mówić wprost i rozwiązywać drobne spory bez obgadywania. Warto na wychowawczej lub na godzinie TUS zrobić krótką scenkę: jedna osoba mówi, co ją denerwuje w zachowaniu kolegi, a druga uczy się odpowiadać bez złośliwości. Można też wspólnie wymyślić kilka zdań, które pomagają spokojnie powiedzieć o problemie, na przykład: „Nie podoba mi się, kiedy…”, „Wolałbym, żebyśmy ustalili to razem”. Dla wielu młodych to jedyna okazja, żeby przećwiczyć taką rozmowę w bezpiecznych warunkach.

Trzecia wskazówka to wzmacnianie uczniów, którzy potrafią zatrzymać obgadywanie. Jeśli ktoś mówi: „Nie chcę o tym rozmawiać” albo „To nie jest temat na przerwę”, warto to pochwalić przy innych. Możesz powiedzieć: „Dobrze, że to przerwałeś, to pokazuje, że dbasz o zaufanie w grupie”. Dla młodych taki sygnał od dorosłego jest ważny i daje im pewność, że odmówienie udziału w plotkach to nie słabość, tylko mądry i odważny wybór.

Praktyczne sposoby na zatrzymanie plotkowania

Czasami warto mieć pod ręką kilka prostych działań i pytań, które pomagają zatrzymać plotkę, zanim pójdzie dalej. Oto sprawdzone przykłady, które można wykorzystać w klasie, na zajęciach TUS, w rozmowie wychowawczej albo w domu:

• Zadaj pytanie: „Skąd wiesz, że to prawda?” albo „A jak ty byś się czuł, gdyby to o tobie mówiono?”. Takie pytania zatrzymują lawinę słów i pokazują, że za plotką stoi czyjś spokój i zaufanie.
• Analizuj codzienne sytuacje: warto razem z młodymi omówić scenki z serialu, filmu albo mem z internetu. Pytaj: „Co tu się stało?”, „Kto został ośmieszony?”, „Jak można było to zatrzymać?”.
• Ćwicz rozróżnianie faktu, opinii i plotki: razem z grupą wypisz przykłady na tablicy. Niech uczniowie spróbują nazwać, co jest informacją, a co oceną lub komentarzem.
• Odgrywaj role: pokaż, jak zareagować, gdy ktoś zaczyna obgadywać nieobecnych albo mówi z ironią. W parach albo małych grupach przećwiczcie zdania, które pomagają przerwać rozmowę: „Nie chcę o tym gadać”, „Zostawmy to, to jego sprawa”.
• Zmień temat: gdy ktoś zaczyna plotkować, spróbuj przekierować rozmowę: „Daj spokój, pogadajmy o planach na weekend”. Czasami wystarczy neutralny temat, żeby plotka się rozpadła.
• Wzmacniaj odważnych: Jeśli ktoś mówi „Wolałbym o tym nie rozmawiać” albo „Nie chcę nikogo obgadywać”, pochwal to przy innych. To pokazuje, że w grupie ważne jest zaufanie, a nie jakieś podszepty.
• Wykorzystaj gotowe materiały: gry, karty pracy o plotkowaniu i krótkie zadania pomagają otworzyć temat i przećwiczyć reakcje w bezpiecznych warunkach. Dzięki temu młodzi uczą się rozpoznawać, co jest żartem, co informacją, a co zaczyna być plotką, która rani.

Gotowa pomoc edukacyjna „Plotkowanie. 70 kart pracy dla młodzieży młodszej i starszej”

Praktyczne materiały, które pomagają zatrzymać plotkę, można przygotować samodzielnie, ale jeszcze łatwiej jest sięgnąć po gotowy zestaw. Właśnie po to powstał e-book „Plotkowanie. 70 kart pracy dla młodzieży młodszej i starszej”. To komplet pomocy edukacyjnych, który zbiera w jednym miejscu wszystko, o czym była mowa wcześniej. Krok po kroku pokazuje, czym jest plotka, jak powstaje, jakie ma skutki i jak sobie z nią radzić. Ten e-book to gotowe narzędzie, które oszczędza czas, ułatwia prowadzenie zajęć i daje pewność, że temat nie skończy się na kilku zdaniach, ale przełoży się na konkretne postawy i zachowania.

Materiał składa się z sześciu rozdziałów:

1. Czym jest plotkowanie?
2. Przyczyny plotkowania
3. Skutki plotkowania
4. Ofiara plotki
5. Empatia i perspektywa
6. Media społecznościowe a plotkowanie

Każdy rozdział zawiera szereg kreatywnych i innowacyjnych kart pracy, które angażują uczestników na wielu poziomach. Dlaczego? Dzięki zastosowaniu różnorodnych metod, takich jak plansze, scenki dramatyczne, sytuacje, labirynty, krzyżówki, układanie z odwróconych liter, samooceny, wyrażanie poprzez rysunek, mapy myśli czy quiz. Warto dodać, że ten e-book wyróżnia fakt, że większość kart pracy zawiera pytania do refleksji. Te starannie dobrane pytania mogą posłużyć prowadzącemu do rozwijania tematyki, kontynuacji zagadnienia, głębszego wejścia w temat lub mogą pomóc w autorefleksji uczestników.

Jaki jest cel kart pracy o plotkowaniu?

Karty pracy o plotkowaniu zostały stworzone po to, żeby pomóc młodym ludziom lepiej rozumieć, czym jest plotka i obgadywanie, jakie mają skutki oraz jak reagować, kiedy sami stają się ich częścią. Ich głównym celem jest:

• ułatwienie rozpoznawania faktów, opinii i pogłosek,
• rozwijanie umiejętności mówienia wprost i zatrzymywania plotki zanim wyrządzi szkodę,
• wzmacnianie empatii i zrozumienia perspektywy osób, które są obgadywane,
• ćwiczenie odpowiednich reakcji i sposobów rozwiązywania sytuacji trudnych,
• budowanie atmosfery zaufania w grupie rówieśniczej i w klasie.

Dzięki tym kartom młodzież uczy się, że zatrzymanie plotki to nie słabość! To odpowiedzialny krok, który pokazuje, że ważniejsze są dobre relacje niż sensacyjne historie.

Zastosowanie

E-book „Plotkowanie. 70 kart pracy dla młodzieży młodszej i starszej” został przygotowany z myślą o nauczycielach, pedagogach, psychologach szkolnych, wychowawcach klas i świetlic, terapeutach oraz trenerach Treningu Umiejętności Społecznych. Sprawdza się na zajęciach TUS, godzinach wychowawczych, warsztatach profilaktycznych, zajęciach z edukacji emocjonalno-społecznej, a także w pracy indywidualnej lub w rozmowach domowych.

Gdzie kupić e-book?

Karty pracy o plotkowaniu dla nastolatków dostępny jest w popularnych sklepach internetowych z materiałami edukacyjnymi oraz bezpośrednio na mojej stronie. Zobacz Plotkowanie. 70 kart pracy dla młodzieży młodszej i starszej.

# karty pracy o plotkowaniu