Ekstrawertyk, introwertyk czy ambiwertyk – kim jesteś?

Nie pasujesz do schematów introwertyka ani ekstrawertyka? Być może jesteś ambiwertykiem – osobą, która potrafi czerpać energię zarówno z kontaktów z ludźmi, jak i z chwil samotności. Ambiwertyk łączy w sobie cechy obu tych typów, co pozwala mu lepiej dostosowywać się do różnych sytuacji. Poznanie własnej osobowości może pomóc w budowaniu satysfakcjonujących relacji i lepszym zrozumieniu siebie.

Ekstrawertyk a introwertyk

Na początku XX wieku Carl Gustav Jung zaproponował podział ludzi na dwa główne typy osobowości: ekstrawertyczny i introwertyczny. Podział ten stał się inspiracją dla współczesnych narzędzi badawczych, takich jak model Wielkiej Piątki (Big Five), który opisuje osobowość w pięciu wymiarach, z ekstrawersją jako jednym z kluczowych czynników. Ekstrawertyk to osoba, która czerpie energię z kontaktów z ludźmi, wydarzeń i aktywności zewnętrznej. Introwertyk natomiast skupia się na świecie wewnętrznym – refleksji, emocjach i własnych przemyśleniach – potrzebując ciszy i przestrzeni, by odpocząć.

Ekstrawertyk

• energię czerpie od ludzi, a traci ją gdy jest sam,
• najpierw powie, później dopiero pomyśli,
• mówi szybko,
• ma wiele zainteresowań,
• korzysta z pamięci krótkotrwałej,
• utrzymuje większy kontakt wzrokowy z rozmówcą podczas mówienia, aniżeli podczas słuchania,
• pochwały motywują go do lepszej pracy,
• jest mniej odporny na sytuacje stresowe,
• czuje się niekomfortowo podczas dłuższego odpoczynku.

Introwertyk

• energie czerpie z samotności, a traci ją wśród ludzi,
• potrafi aktywnie słuchać,
• zanim coś powie, to pomyśli,
• mówi wolniej, z przerwami,
• ma niewiele zainteresowań, ale są one bardziej przez niego rozwijane,
• lubi rozmowy na osobności,
• aby się skupić potrzebuje ciszy,
• korzysta z pamięci długotrwałej,
• pochwały nie wpływają na tempo jego pracy,
• pod wpływem stresu reaguje powoli,
• zachowuje się spokojnie, jest wyciszony (nie mylić z nieśmiały).

Większość ludzi nie jest skrajnie ekstrawertyczna ani introwertyczna, lecz łączy cechy obu tych typów. Dlatego psychologia podkreśla, że osobowość jest płynna i złożona. Jednak ilu z nas rzeczywiście można jednoznacznie określić jako ekstrawertyka lub introwertyka? Czy zdarzają się sytuacje, w których czujesz się bliżej jednej z tych skrajności, a w innych przejawiasz cechy drugiej? Właśnie z myślą o osobach, które nie mieszczą się w tradycyjnym podziale, psychologia wprowadziła kolejny typ osobowości – ambiwertyk.

Ambiwertyk

Ambiwersja oznacza łączenie cech introwertyka i ekstrawertyka. Ambiwertyk potrafi dostosować się do różnych sytuacji, wykorzystując zarówno otwartość, jak i refleksję. Łączy cechy obu typów osobowości, ale żaden z nich u niego nie dominuje. W towarzystwie nie jest osobą skrajnie ekspresyjną, ale też nie wycofuje się na margines. Z równą łatwością przebywa wśród ludzi, jak i korzysta z chwil samotności.

Ambiwertyk zachowuje równowagę w swoich działaniach – lubi przemawiać, ale równie dobrze potrafi słuchać. Może łatwo dostosować swoje zachowanie do różnych środowisk – np. w pracy zespołowej może aktywnie uczestniczyć w dyskusjach, ale też skutecznie analizować dane w samotności. W życiu codziennym ambiwertycy radzą sobie równie dobrze zarówno w dynamicznych sytuacjach, jak i wymagających skupienia zadaniach Jest mniej ekspresyjny niż ekstrawertyk i mniej wycofany niż introwertyk – znajduje się dokładnie pośrodku. Samo „ambi” pochodzi z łacińskiego „ambo”, oznaczającego „oboje”.

Charakterystyczne cechy:

• asertywność i umiejętność przekonywania do swojego punktu widzenia,
• zdolność do budowania zaufania i rozpoznawania potrzeb innych,
• trudności w podejmowaniu decyzji w sytuacjach wymagających szybkiego działania, wynikające z rozważania różnych perspektyw.

Historia pojęcia

Ambiwersja została opisana przez Hansa Eysencka, brytyjskiego psychologa znanego z badań nad osobowością. Współcześnie prof. Adam Grant z Wharton School of Business w 2013 roku podkreślił elastyczność ambiwertyków w artykule opublikowanym w „Psychological Science”. Zwrócił uwagę, że ten typ osobowości często okazuje się najbardziej skuteczny w relacjach interpersonalnych i zadaniach wymagających empatii.

Według badań większość populacji, prawdopodobnie aż 2/3, to ambiwertycy. Ich zdolność łączenia cech introwertyka i ekstrawertyka pozwala im odnaleźć się w różnych sytuacjach społecznych i zawodowych, czyniąc ich jednym z najbardziej elastycznych typów osobowości.

Ambiwertyk – urodzony sprzedawca 

Ambiwertycy są często uznawani za skutecznych handlowców, sprzedawców czy negocjatorów. Ich zachowania łączą w sobie najlepsze cechy obu skrajności: potrafią wysłuchać klienta i zrozumieć jego potrzeby (jak introwertycy), a jednocześnie w odpowiednim momencie zmieniają swoją postawę, stając się bardziej ekspresyjni i przekonujący (cechy ekstrawertyków).

Jak zauważył prof. Adam Grant w swoim artykule opublikowanym w „Psychological Science” w 2013 roku, ambiwertycy wykazują wyjątkową skuteczność w sprzedaży, ponieważ ich elastyczność pozwala im dostosować styl komunikacji do sytuacji i rozmówcy. Jednak nie jest to reguła – ich sukces w tej dziedzinie zależy również od doświadczenia i umiejętności interpersonalnych.

Czy jesteś ambiwertykiem?

Ambiwertyk to osoba łącząca cechy ekstrawertyka i introwertyka. Aby sprawdzić, czy pasujesz do tej grupy, odpowiedz na poniższe pytania:

1. Czy lubisz spędzać czas zarówno w samotności, jak i w towarzystwie?
2. Czy w jednych sytuacjach czujesz się otwarty i pewny siebie, a w innych zamykasz się w sobie i potrzebujesz ciszy?
3. Czy trudno ci jednoznacznie określić się jako ekstrawertyk lub introwertyk?
4. Czy zauważasz, że w jednej chwili jesteś duszą towarzystwa, a w innej potrzebujesz chwili ciszy, by się wyciszyć?
5. Czy w pracy łatwiej ci przychodzi balansowanie między indywidualnymi zadaniami a pracą w zespole?
6. Czy zdarza się, że po intensywnych spotkaniach towarzyskich potrzebujesz czasu na regenerację w samotności?
7. Czy potrafisz zarówno aktywnie słuchać innych, jak i prowadzić rozmowę?
8. Czy w zależności od sytuacji czujesz się bardziej dominujący lub wycofany?
9. Czy w nowym otoczeniu potrafisz dostosować swoje zachowanie do atmosfery i innych ludzi?
10. Czy lubisz zarówno działania dynamiczne, jak i spokojne, wymagające koncentracji?

Jeśli odpowiedzi na większość pytań są twierdzące, istnieje duża szansa, że jesteś ambiwertykiem. Dzięki swojej elastyczności ambiwertyk potrafi z łatwością łączyć potrzeby bycia wśród ludzi z czasem na regenerację w samotności, co czyni go jednym z najbardziej wszechstronnych typów osobowości.

Krytyka ambiwersji

Ambiwertyk, choć często postrzegany jako osoba elastyczna i wszechstronna, bywa krytykowany za swoją zmienność w zachowaniu. Dlaczego? Jego zdolność do dostosowywania się do różnych sytuacji może być odbierana jako brak autentyczności. W gronie bliskich znajomych jest otwarty, komunikatywny i pewny siebie. Jednak w nowym otoczeniu lub wśród osób dominujących może przyjąć bardziej wycofaną postawę, stając się cichym obserwatorem.

Ta zdolność do zmiany zachowania wynika z jego naturalnej wrażliwości na otoczenie i umiejętności dostosowywania się do różnych ról. Choć niektórzy mogą to interpretować jako sprzeczność, w rzeczywistości pozwala mu to lepiej nawiązywać relacje i budować porozumienie.

Bądź sobą

Każdy z nas ma unikalny typ osobowości, który wpływa na to, jak funkcjonujemy w relacjach, pracy czy codziennym życiu. Ekstrawertycy czerpią energię z interakcji z otoczeniem, introwertycy znajdują spokój w samotności i refleksji, a ambiwertycy łączą w sobie cechy obu tych skrajności. Ambiwertycy, dzięki swojej elastyczności, potrafią dostosować się do różnych sytuacji i odnaleźć się zarówno w dynamicznych, jak i spokojnych warunkach. Ich zdolność równoważenia otwartości z wycofaniem czyni ich wszechstronnymi i skutecznymi w budowaniu relacji, podejmowaniu decyzji czy pracy zespołowej. 

Zrozumienie swojego typu osobowości to klucz do efektywnego wykorzystania swoich mocnych stron i lepszego zarządzania wyzwaniami. Bez względu na to, czy jesteś ekstrawertykiem, introwertykiem czy ambiwertykiem, każda osobowość ma swoje unikalne atuty, które warto rozwijać. 

Lektury warte polecenia 

• Cain, Susan. Ciszej proszę. MT Biznes, Warszawa 2012
• Cain, Susan. Cicha siła introwertyków. MT Biznes, Warszawa 2017
• Littauer, Florence. Osobowość plus. Logos, Warszawa 2014
• Littauer, Florence, Sweet, Rose. Osobowość plus w praktyce. Logos, Warszawa 2017

Aktualizacja artykułu 2025 r.